इरान–इजरायल द्वन्द्व: तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल २०० डलर नजिक पुग्ने सम्भावना

फेब्रुअरी २८ पछि संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायल ले इरान विरुद्ध सैन्य कारबाही सुरु गरेसँगै विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य तीव्र रूपमा बढ्न सक्ने अनुमान गरिएको थियो। प्रारम्भिक विश्लेषणले प्रति ब्यारेल १०० डलर नाघ्न सक्ने संकेत गरे पनि अहिले अवस्था झन् गम्भीर बन्दै गएको छ। जहाँ मूल्य १५० देखि २०० डलरसम्म पुग्न सक्ने चर्चा भइरहेको छ। मार्चको सुरुवाततिर नै ब्रेन्ट क्रुड तेल को मूल्य करिब १२० डलर पुगेको थियो। त्यसपछि केही उतारचढाव आए पनि मूल्य १०० डलरभन्दा तल झरेको छैन।

मार्च १८ मा इजरायलले इरानको ऊर्जा पूर्वाधार लक्षित गरेपछि स्थिति थप तनावपूर्ण बन्यो। यसको प्रतिक्रियामा इरानले कतार, साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्स का तेल तथा ग्यास संरचनामा आक्रमण गरेको बताइएको छ। यस घटनापछि तेलको मूल्य फेरि बढेर १०८ डलरभन्दा माथि पुगेको छ। विश्व तेल आपूर्तिको ठूलो हिस्सा ओसार्ने स्ट्रेट अफ हर्मुज लामो समयसम्म अवरुद्ध भएमा मूल्य अझै बढ्ने चिन्ता व्यक्त गरिएको छ। इरानले यस मार्ग बन्द गर्ने चेतावनी दिएपछि जहाज आवागमन निकै घटेको छ। यसबीच डोनाल्ड ट्रम्प ले अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग जुटाएर मार्ग खुलाउने प्रयास गरे पनि अपेक्षित सफलता मिलेको छैन। केही देशहरूले भने आफ्नै पहलमा इरानसँग वैकल्पिक व्यवस्था खोज्ने प्रयास गरिरहेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सी सँग मिलेर करिब ४०० मिलियन ब्यारेल आपतकालीन भण्डार बजारमा ल्याउने योजना बनाइएको छ। तर विशेषज्ञहरूका अनुसार यदि हर्मुजमार्ग बन्द रहिरह्यो भने दैनिक करिब १० मिलियन ब्यारेल आपूर्ति कमी हुन सक्छ। यस्तो अवस्था लामो समयसम्म जारी रहेमा तेलको मूल्य १५० डलर छिट्टै पुग्न सक्ने र २०० डलरसम्म पनि जान सक्ने सम्भावना औंल्याइएको छ। सन् २००८ मा तेलको मूल्य उच्चतम १४७.५० डलर पुगेको थियो, जुन हालको मूल्यअनुसार अझ बढी बराबरी हुन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष का अनुसार तेलको मूल्यमा १० प्रतिशत वृद्धि हुँदा विश्वव्यापी मुद्रास्फीति बढ्ने र आर्थिक वृद्धि घट्ने जोखिम हुन्छ। यद्यपि मूल्य धेरै बढेपछि उपभोक्ताले खपत घटाउने सम्भावना रहन्छ, जसले दीर्घकालमा मूल्य स्थिर बनाउन मद्दत गर्न सक्छ। तर यो सन्तुलन कुन स्तरमा पुगेर कायम हुन्छ भन्ने अझै अनिश्चित छ।अन्ततः, तेलको मूल्यको भविष्य मुख्य रूपमा हर्मुज जलमार्ग कति समयसम्म अवरुद्ध रहन्छ भन्ने कुरामा निर्भर देखिन्छ।

अर्थ संसारमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला। *फेसबुक र ट्वीटरमार्फत पनि हामीसँग जोडिन सकिनेछ । हाम्रो *युटुब च्यानल पनि हेर्नु होला।