ट्रम्पको ‘वार्ता र दबाब’ रणनीति: इरानसँग सम्भावित सम्झौता र विश्व बजारमा प्रभाव

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड जे. ट्रम्पले इरानसँग ‘वार्ता नजिक पुगेको’ दाबी गर्दै दिएको पछिल्लो अभिव्यक्तिले अमेरिका–इरान सम्बन्धमा नयाँ मोड ल्याएको छ। उनले कूटनीतिक पहलसँगै सैन्य दबाबलाई समानान्तर रूपमा प्रयोग गर्ने संकेत दिँदै विश्व राजनीतिमा मात्र होइन, अर्थतन्त्रमा समेत असर पार्ने सम्भावनातर्फ ध्यान खिचेका छन्।

ट्रम्पले इरानमाथि ऊर्जा पूर्वाधार लक्षित आक्रमण केही समयका लागि स्थगित गरिएको बताउँदै पाँच दिनको ‘विराम’ दिएको उल्लेख गरेका छन्। तर, वार्ता असफल भएमा पुनः कडा सैन्य कारबाही गर्ने चेतावनी पनि दिएका छन्। यसले अमेरिकी रणनीतिमा ‘वार्ता र धम्की’ दुवै एकसाथ अघि बढिरहेको देखिन्छ।

उनका अनुसार इरान वार्ताका लागि तयार भएको छ र चाँडै प्रत्यक्ष संवाद हुन सक्ने संकेत गरेका छन्। यद्यपि, यो दाबी एकपक्षीय भएकाले वास्तविक प्रगति कति भएको छ भन्नेमा अझै स्पष्टता छैन। तथापि, यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अस्थिरता कम हुने आशा र जोखिम दुवैलाई जीवित राखेको छ।

ट्रम्पले वार्तालाई अघि बढाउन सैन्य दबाबलाई प्रमुख साधनका रूपमा प्रयोग गरिएको पनि खुलासा गरेका छन्। उनले करिब १० अर्ब डलर मूल्य बराबरको इरानको ऊर्जा संरचनामा आक्रमण गर्ने योजना रहेको उल्लेख गर्दै यस्तो कदमले इरानलाई वार्तामा आउन बाध्य बनाएको दाबी गरेका छन्।

उनले वार्तामा ‘धेरैजसो विषयमा सहमति नजिक’ पुगेको बताएका छन्। तर, इरानको नेतृत्व संरचना र आन्तरिक अवस्थाबारे नै अनिश्चितता देखाउँदै उनले दिएको अभिव्यक्तिले वार्ताको विश्वसनीयतामा प्रश्न उठाएको छ।

संभावित सम्झौताका मुख्य सर्तहरूमा इरानले परमाणु कार्यक्रम त्याग्ने, तेल आपूर्ति स्थिर हुने र विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य घट्ने सम्भावना रहेको ट्रम्पको भनाइ छ। विशेषगरी ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ जस्तो महत्वपूर्ण मार्ग सुरक्षित हुने संकेतले ऊर्जा आपूर्ति श्रृंखलामा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

तर, उनले ‘शासन परिवर्तन’ जस्तो राजनीतिक माग पनि अघि सारेका छन्, जसले कूटनीतिक प्रक्रिया झन् जटिल बन्ने संकेत गर्दछ। यस्तो मागले वार्ता सफल हुने सम्भावनालाई कमजोर बनाउने विश्लेषकहरूको धारणा छ।

ट्रम्पले इरानलाई ‘अन्तिम अवसर’ दिइएको भन्दै दिएको चेतावनीले परिस्थिति अझै संवेदनशील रहेको देखाउँछ। वार्ता सफल भएमा विश्व बजारमा स्थिरता आउने, विशेषगरी तेल मूल्यमा गिरावट देखिन सक्ने सम्भावना छ। तर, असफल भएमा मध्यपूर्वमा द्वन्द्व बढ्ने र त्यसको प्रत्यक्ष असर विश्व अर्थतन्त्रमा पर्ने निश्चितजस्तै देखिन्छ।

अर्थ संसारमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला। *फेसबुक र ट्वीटरमार्फत पनि हामीसँग जोडिन सकिनेछ । हाम्रो *युटुब च्यानल पनि हेर्नु होला।