अमेरिकी नियन्त्रणमा मादुरो - कानुनी अभियोग र अदालतको प्रक्रिया के छ ?

भेनेजुएलाका राष्ट्रपति निकोलस मादुरोलाई अमेरिकी सेनाले नियन्त्रणमा लिएपछि अमेरिका अब कुन प्रकारका कानुनी, कूटनीतिक र राजनीतिक कदम चाल्छ भन्ने विषय विश्वव्यापी चासोको केन्द्र बनेको छ।

अमेरिकी निकायहरूका अनुसार मादुरोमाथि वर्षौँदेखि उठ्दै आएका लागुऔषध तस्करी, आतंकवादी समूहसँगको सम्बन्ध र व्यापक भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दाहरू अब निर्णायक मोडमा पुग्ने सम्भावना बढेको छ। हाल उनी अमेरिकी सैन्य निगरानीमा राखिएका छन्। अमेरिकी न्याय विभागले सन् २०२० मै मादुरोविरुद्ध ‘नार्को–टेररिजम’ जस्ता गम्भीर अभियोग दर्ता गरिसकेको थियो। ती अभियोगमा भेनेजुएलालाई लागुऔषध ओसारपसारको मुख्य मार्ग बनाइएको र अमेरिका लक्षित कोकेन आपूर्तिमा राज्यस्तरमै संलग्नता रहेको आरोप उल्लेख गरिएको छ। अब मादुरोलाई न्यूयोर्कस्थित संघीय अदालतमा पेश गरिने तयारी भइरहेको छ। यससँगै, अन्तर्राष्ट्रिय आपराधिक अदालतमा पनि मादुरो सरकारमाथि मानव अधिकार उल्लंघन, राजनीतिक दमन र गैरन्यायिक हत्यासम्बन्धी उजुरीहरू विचाराधीन अवस्थामा छन्। कूटनीतिक स्रोतहरूका अनुसार वाशिङ्टनले युरोपेली संघ र ल्याटिन अमेरिकी साझेदार राष्ट्रहरूसँग सहकार्य गर्दै यी मुद्दालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अघि बढाउने रणनीति बनाएको छ।

सम्पत्ति जफत र थप प्रतिबन्धको तयारी

अमेरिकी ट्रेजरी विभागले मादुरोसँग जोडिएका विदेशस्थित सम्पत्ति, बैंक खाता तथा व्यापारिक सञ्जाल पत्ता लगाएर जफत गर्ने प्रक्रिया तीव्र पार्ने संकेत दिएको छ। साथै, उनका निकट सहयोगीहरू र भेनेजुएलाको अन्तरिम नेतृत्वमाथि पनि थप प्रतिबन्ध लगाउने विकल्प खुला राखिएको छ। मादुरो पक्राउ परेपछि उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेज कार्यवाहक नेतृत्वमा पुगेकी छन्। तर अमेरिकाले स्वतन्त्र र निष्पक्ष निर्वाचनको स्पष्ट कार्यतालिका सार्वजनिक नभएसम्म उनको सरकारलाई पूर्ण मान्यता नदिने संकेत गरेको छ। रोड्रिगेज स्वयं पनि मादुरो प्रशासनको प्रभावशाली पात्र भएकाले उनीमाथि अमेरिका र युरोपेली संघका प्रतिबन्धहरू कायम छन्। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, 'भेनेजुएलामा दीर्घकालीन स्थिरता र लोकतन्त्र सुनिश्चित गर्न कानुनको शासन र जनमतको सम्मान अनिवार्य छ।'

मादुरोको गिरफ्तारीसँगै अमेरिका अब कानुनी अभियोग, सुपुर्दगी प्रक्रिया, अन्तर्राष्ट्रिय दबाब र राजनीतिक संक्रमण—यी चारै क्षेत्रमा एकैसाथ सक्रिय हुने देखिन्छ। यस घटनाले भेनेजुएलाको आन्तरिक भविष्य मात्र होइन, सम्पूर्ण ल्याटिन अमेरिकी भू–राजनीतिमा समेत गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ।

अब भेनेजुएलाको बाटो कता ?

मादुरो पक्राउ परेपछि देश राजनीतिक र संस्थागत अनिश्चितताको चरणमा प्रवेश गरेको छ। राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै डेल्सी रोड्रिगेजले 'संवैधानिक व्यवस्था र राष्ट्रिय सार्वभौमिकता सुरक्षित राखिने' बताएकी छन्। उनले सेना, सुरक्षा निकाय र सरकारी संरचनालाई स्थिरता कायम राख्न आह्वान गरेकी छन्। तर विपक्षी दल र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले यस नयाँ परिस्थितिलाई कसरी स्वीकार्छन् भन्ने प्रश्न अझै खुला छ। रोड्रिगेजमाथि कायम अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण भेनेजुएलाले कूटनीतिक र आर्थिक दबाब थप झेल्नुपर्ने संकेत देखिन्छ।

सत्तारूढ समाजवादी संरचनाकी केन्द्रीय पात्र डेल्सी रोड्रिगेज मादुरोपछिको नेतृत्व सम्हाल्दै देशलाई स्थिरतातर्फ लैजान सक्षम हुन्छिन् कि संकट अझ गहिरिन्छ—यो आगामी दिनहरूले निर्धारण गर्नेछ। हालका लागि भने, कराकासको सत्ता उनकै हातमा केन्द्रित भएको छ र विश्वको ध्यान फेरि एकपटक भेनेजुएलातर्फ मोडिएको छ।

अर्थ संसारमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला। *फेसबुक र ट्वीटरमार्फत पनि हामीसँग जोडिन सकिनेछ । हाम्रो *युटुब च्यानल पनि हेर्नु होला।