नेप्सेलाई फर्केर हेर्दा, कस्ताे रह्याे २०८२ ?

वि.सं. २०८२ सालमा नेपाल सेयर बजार (NEPSE) को यात्रालाई फर्केर हेर्दा यो वर्ष नेपाली पूँजी बजारको इतिहासमा एक कोशेढुङ्गाको रूपमा स्थापित भएको छ। वर्षको सुरुवातदेखि अन्त्यसम्म भएका उतारचढाव, नीतिगत परिवर्तन, र लगानीकर्ताको मनोविज्ञानलाई सूक्ष्म रूपले विश्लेषण गर्दा २०८२ साल केवल अंकको खेल मात्र रहेन, बरु यो बजारको परिपक्वता र प्रविधिमैत्री रूपान्तरणको वर्ष पनि रह्यो। वैशाख १ गते नयाँ वर्षको उत्साहसँगै २,०७० को हाराहारीमा रहेको नेप्से सूचकले वर्षभरि धेरै उतारचढाव झेल्यो।

सुरुवाती महिनाहरूमा बजारमा केही सुस्तता देखिए तापनि जेठको मध्यदेखि बजारले सकारात्मक लय पक्रिन थालेको थियो। विशेषगरी जेठको अन्तिम साता नेपाल राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीतिको समीक्षा मार्फत सेयर कर्जामा रहेको जोखिम भार (Risk Weighted Average) लाई पुनरावलोकन गर्ने संकेत गरेपछि लगानीकर्तामा उत्साह पलाएको थियो। यसले गर्दा असार मसान्तसम्म आइपुग्दा बजारले २,२०० को मनोवैज्ञानिक विन्दुलाई सफलतापूर्वक पार गरेको थियो।

साउन महिना २०८२ सालकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण मोड साबित भयो। साउनको दोस्रो साता सार्वजनिक भएको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मौद्रिक नीतिले शेयर बजारका लागि "अक्सिजन" को काम गर्यो। राष्ट्र बैंकले संस्थागत लगानीकर्ताका लागि लगाइएको २० करोडको सीमा खारेज गरिदिएपछि साउनको अन्तिम साता नेप्सेमा एकै दिन ऐतिहासिक कारोबार भयो। साउन १३ गते बजारले ३ वर्षयताकै उच्च विन्दु ३००२ विन्दु छोएको थियो । दैनिक कारोबार रकम १८ अर्ब रुपैयाँ थियो। यो समयमा जलविद्युत र फाइनान्स कम्पनीहरूको शेयर मूल्यमा उछाल आयो, जसले गर्दा धेरै नयाँ लगानीकर्ताहरू बजारमा भित्रिए। तर, भदौ र असोज महिना भने बजारका लागि चुनौतीपूर्ण रहे। बढ्दो बजारमा नाफा सुरक्षित गर्ने (Profit Booking) को होडबाजी चल्दा असोजको पहिलो साता बजार पुनः २,५०० को विन्दुमा झर्यो। दशैँ र तिहारको समयमा बजारमा तरलताको केही चाप देखिँदा कारोबार रकममा पनि गिरावट आयो, जसले लगानीकर्तालाई केही समय पर्ख र हेरको अवस्थामा पुर्यायो।

मंसिर महिना लागेसँगै बजारमा पुनः सुधारका संकेतहरू देखा परे। सरकारले पूँजीगत लाभकरको विषयमा रहेको अन्यौलतालाई चिर्दै दीर्घकालीन र अल्पकालीन लगानीकर्ताका लागि स्पष्ट कर नीति सार्वजनिक गरेपछि बजारमा विश्वासको वातावरण बन्यो। पुस र माघ महिनामा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले सार्वजनिक गरेको दोस्रो त्रैमासिक प्रतिवेदनले नाफामा सुधार देखाएपछि बैंकिङ समूह, जो लामो समयदेखि सुस्त थियो, त्यसमा पनि चहलपहल सुरु भयो। माघ २३ गते नेप्से सूचकले पुनः २,८०० को विन्दुलाई पछ्याउन थाल्यो। यसै अवधिमा नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) ले नयाँ स्टक एक्सचेन्ज र कमोडिटी बजारको लाइसेन्स प्रक्रियालाई अन्तिम रूप दिएपछि बजारमा प्रतिस्पर्धा बढ्ने र सेवाको गुणस्तर सुध्रिने अपेक्षाले लगानीकर्तालाई थप उत्साहित बनायो। प्रविधिको क्षेत्रमा पनि यो वर्ष ठूलो प्रगति भयो; टिएमएस (TMS) मा आएका नयाँ फिचरहरू र मोबाइल एपको सहजताले गर्दा गाउँगाउँबाट पनि सर्वसाधारणले सहजै शेयर खरिद–बिक्री गर्न सक्ने वातावरण बन्यो।

वर्षको अन्तिम महिना फागुन र चैत महिनामा भने बजारले एक स्थिर तर सकारात्मक गति लियो। चैतको मध्यतिर नेप्से सूचक २,९०० को नजिक पुगेर बन्द भयो। यो वर्षको सबैभन्दा सुखद पक्ष भनेको सूचीकृत कम्पनीहरूले दिएको लाभांश र बोनस सेयरको अनुपातमा भएको वृद्धि नै रह्यो। जलविद्युत आयोजनाहरू निर्माण सम्पन्न भई प्रसारण लाइनमा जोडिएपछि ती कम्पनीहरूको आम्दानी बढ्दा लगानीकर्ताले राम्रो प्रतिफल पाए। साथै, वास्तविक क्षेत्र (Real Sector) का कम्पनीहरू जस्तै सिमेन्ट र होटल उद्योगहरू पनि नेप्सेमा सूचीकृत हुने क्रम बढ्नुले बजारमा विविधीकरण ल्यायो। समग्रमा हेर्दा, २०८२ सालमा नेपालको शेयर बजारले नीतिगत स्पष्टता, घटेको ब्याजदर, र संस्थागत लगानीकर्ताको बढ्दो उपस्थितिका कारण एउटा नयाँ उचाइ तय गर्यो। यो वर्षले प्रमाणित गरिदियो कि यदि नीति नियमहरू लगानीकर्तामैत्री भए र प्रविधिको सही प्रयोग भयो भने नेपाली पूँजी बजारले मुलुकको अर्थतन्त्रको ऐनाको रूपमा काम गर्न सक्छ। २०८२ को अन्त्यमा आइपुग्दा लगानीकर्ताहरूमा आगामी वर्ष २०८३ अझै सुनौलो हुने विश्वास र उत्साह सञ्चार भएको देखिन्छ।

अर्थ संसारमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला। *फेसबुक र ट्वीटरमार्फत पनि हामीसँग जोडिन सकिनेछ । हाम्रो *युटुब च्यानल पनि हेर्नु होला।