६६ वर्षमा ३१औँ पटक बढ्यो कर्मचारीको तलब,कसको कति गुणा बढ्यो ?

नेपालमा सरकारी कर्मचारीको तलब संरचनामा विगत ६६ वर्षमा उल्लेखनीय परिवर्तन आएको छ। २०१७ सालदेखि हालसम्म कर्मचारीहरूको तलब तथा सेवा–सुविधा ३१ पटक संशोधन गरिएको छ। कतिपय समयमा महँगी भत्तामार्फत आय बढाइएको भए पनि स्केल परिवर्तनको हिसाबले यो ३१औँ संशोधन हो।

राष्ट्रिय किताबखाना (निजामती) को तथ्यांकअनुसार २०१७ सालमा शाखा अधिकृतको प्रारम्भिक मासिक तलब केवल २७५ रुपैयाँ थियो। आर्थिक वर्ष २०८३/८४ देखि भने सोही पदको आधारभूत तलब ५२ हजार ८६४ रुपैयाँ पुगेको छ। यसले ६६ वर्षको अवधिमा शाखा अधिकृतको तलब करिब १९२ गुणाले वृद्धि भएको देखाउँछ।

तल्लो तहका कर्मचारीहरूको तलब वृद्धिदर अझ उच्च रहेको तथ्यांकले देखाउँछ। २०१७ सालमा मासिक १२० रुपैयाँ तलब पाउने खरदारको तलब अहिले ३९ हजार ८११ रुपैयाँ पुगेको छ, जुन करिब ३३१ गुणाको वृद्धि हो। त्यस्तै, नायव सुब्बा (ना.सु.) को तलब पनि झण्डै २४० गुणाले बढेको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा सरकारले तल्लो तहका कर्मचारीको जीवनस्तर सुधार र सामाजिक न्यायलाई प्राथमिकता दिँदै आधारभूत तलब वृद्धिमा विशेष ध्यान दिएको प्रभाव यसमा देखिन्छ।

यदि यस अवधिको तलब वृद्धिलाई चक्रवर्ती वार्षिक वृद्धि दरका आधारमा विश्लेषण गर्ने हो भने सरकारी कर्मचारीको तलब औसतमा वार्षिक ७.२ प्रतिशतदेखि ९.१ प्रतिशतसम्म बढेको पाइन्छ। सबैभन्दा उच्च वृद्धिदर खरदारको तलबमा देखिएको छ, जसको वार्षिक औसत वृद्धि ९.१७ प्रतिशत छ। शाखा अधिकृतको तलब भने औसत ८.३१ प्रतिशत वार्षिक दरले बढेको देखिन्छ। यद्यपि नाममात्र रूपमा तलबमा ठूलो वृद्धि देखिए पनि यसको वास्तविक क्रयशक्तिको पक्ष फरक रहेको अर्थविद्हरूको भनाइ छ। यस अवधिमा महँगीको तीव्र वृद्धि र अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली मुद्राको अवमूल्यनले गर्दा तलब वृद्धिको प्रत्यक्ष लाभ सीमित भएको उनीहरूको विश्लेषण छ। उदाहरणका लागि, २०१७ सालको २७५ रुपैयाँले खरिद गर्न सकिने सुन, जग्गा वा खाद्यान्नको मात्रा आजको ५२ हजार रुपैयाँले समेत सहज रूपमा धान्न नसक्ने अवस्था रहेको बताइन्छ।

२०१७ सालदेखि २०८३ सालसम्म सरकारी कर्मचारीको तलब वृद्धिको अवस्था

- खरदार : १२० रुपैयाँबाट बढेर ३९,८११ रुपैयाँ (३३१ गुणा)

- नायब सुब्बा : १७५ रुपैयाँबाट बढेर ४२,०२३ रुपैयाँ (२४० गुणा)

- शाखा अधिकृत : २७५ रुपैयाँबाट बढेर ५२,८६४ रुपैयाँ (१९२ गुणा)

- उपसचिव : ४५० रुपैयाँबाट बढेर ५८,७५२ रुपैयाँ (१३१ गुणा)

- सहसचिव : ७०० रुपैयाँबाट बढेर ६४,६९२ रुपैयाँ (९२ गुणा)

- सचिव : ९०० रुपैयाँबाट बढेर ८७,२११ रुपैयाँ (९७ गुणा)

- मुख्यसचिव : ९०० रुपैयाँबाट बढेर १,३८,४२५ रुपैयाँ (१५३ गुणा)

अर्थ संसारमा प्रकाशित सामग्रीबारे कुनै गुनासो, सूचना तथा सुझाव भए हामीलाई [email protected] मा पठाउनु होला। *फेसबुक र ट्वीटरमार्फत पनि हामीसँग जोडिन सकिनेछ । हाम्रो *युटुब च्यानल पनि हेर्नु होला।